Funkcje mechanicznego koła zębatego

Czy kiedykolwiek zastanawialiśmy się nad tym , co najczęściej napędza cały mechanizm w zwykłym, poczciwym zegarku? Nie jest to bynajmniej próba nakłonienia do rozebrania ukochanego zegarka na czynniki pierwsze; da radę to zrobić bez naruszania jego konstrukcji, analizując pokrótce jeden, ale najważniejszy owej konstrukcji element – mechaniczną przekładnię zębatą.

Mały, ale wielki mechanizm – o kole zębatym

koło zębateNa pierwszy rzut oka konstrukcję koła zębatego można określić jako bardzo prostą – oto mamy trzy jego główne części składowe: piastę, wieniec zębaty i łącznik. Istotą działania przekładni zębatej jest przeniesienie ruchu z elementy napędzającego na napędzany. Ten pozornie nieskomplikowany mechanizm jest jednak podstawą napędzania tak skomplikowanych układów, jak samochodowa skrzynia biegów czy napęd rolniczych maszyn przemysłowych. Przyznać trzeba, że jeżeli koło zębate znajduje zastosowanie od mechanizmów drobnych, tak, jak domowe agd, po wielkie konstrukcje przemysłowe, to idea takiego rozwiązania jest genialna w swej prostocie. Jako zalety przekładni zębowych specjaliści wymieniają ich dyskretną i cichą pracę, stabilne i pewne przenoszenie ruchu czy niewielkie rozmiary owego mechanizmu. O ile pierwsze przekładnie zębate w dziejach wykonywane były z drewna (mówimy o czasach przed naszą erą), o tyle obecnie mechanizmy powszechnie wykonywane są z metali, a nawet – z tworzyw sztucznych.

Możliwości zastosowania koła zębatego jest więc bardzo wiele, przy czym prostota mechanizmu i jego nieskomplikowana prac jest niezaprzeczalna. Nie dziwi więc, że kołu zębatemu kilka szkiców poświęcił nawet mistrz Leonardo da Vinci; prostota i niezawodność przekładni zębatej znana jest bowiem ludzkości od stuleci i nie zanosi się na to, by jej popularność miała maleć.